پژوهشكده تحقيقات اسلامى

76

سرداران صدر اسلام (فارسى)

خود به نگهبانى از لشكر خويش بپردازيد و مبادا تا صبحگاه خواب سير كنيد مگر اندكى يا مانند آب به دهان بردن و برون افكندن ( كه حالت بين خواب و بيدار يا چرت زدن است ) . سپس بايد همهء كار و رفتار شما منحصراً متوجه جنگ باشد تا كار دشمنان را تمام كنيد . و بايد هر روز گزارش و پيك شما نزد من بيايد زيرا - هر چند چيزى جز آنچه خدا بخواهد نمىشود - من مراقب پشت سر و در پى شما هستم ، بر شما واجب است كه در جنگ خونسردى و متانت خود را حفظ كنيد و از شتابزدگى بپرهيزيد مگر آنكه فرصت مغتنمى باشد كه عذر و حجتى ( بر شتاب ورزيدن ) از پيش داشته باشيد و مبادا آغاز به جنگ كنيد مگر آنكه دشمن به آن آغاز كند ، يا فرمان من به شما برسد ، « ان شاء الله والسلام . » « 1 » موعظهء على ( ع ) به زياد هنگامى كه على ( ع ) آماده حركت به سوى نخيله شد زياد بن نضر و شريح بن هانى را بر مقدمه لشكرش گمارد و فرمود : اى زياد بن نضر ، در هر شامگاه و بامداد پرهيزكارى را پيشهء خود ساز و از اين دنياى فريبنده و غدّار بر خود بيمناك باش . لحظه‌اى از بلا ايمن مباش و بدان كه اگر خود را از بيشتر آنچه كه دوست دارى باز ندارى هواها و هوسها تو را به سوى خسران و زيان مىرانند . پس نفس را از تجاوز و ستمگرى بازدار . من تو را به فرماندهى اين سپاه مىگمارم ، آنها را خوار و كوچك مشمار و بر آنها برترى مجوى كه بهترين شما پرهيزكارترين شما است ، از دانايانشان علم فراگير و به نادانان بياموز ، با سبكسران بردبار باش زيرا نيكى با بردبارى به دست مىآيد و خود را از آزار رسانى و نادانيها حفظ كن .

--> ( 1 ) . وقعهء صفين ، نصربن مزاحم منقرى ، ص 123 ؛ المعيار والموازنة ، ص 141 .